Na zorgvuldige overweging koos de jury unaniem voor de scriptie van Emma van Benthem: De Afdeling Binnenland van de Stichting Nederlands Kunstbezit (1945–1950), Universiteit van Amsterdam – Master Kunstgeschiedenis (Erfgoed en Collecties).

Juryleden:

• Mark Grol – algemeen directeur PAN Amsterdam
• Caroline den Tex-Rhodius – bestuurslid PAN Educatiefonds
• Robert-Jan de Jonge – deelnemer PAN Amsterdam
• Gregor Langfeld – UvA, Faculteit der Geesteswetenschappen, Capaciteitsgroep Kunstgeschiedenis; Open Universiteit, Hoogleraar moderne en hedendaagse kunstgeschiedenis
• Suzie Hérman – lid van het VNK bestuur met de portefeuille ‘Kunsthistorisch Onderzoek’ & Conservator bijzondere collecties Erasmus Universiteits Bibliotheek

Uit het juryrapport:
Emma van Benthem voerde een grootschalig archiefonderzoek uit naar de Afdeling Binnenland van de Stichting Nederlands Kunstbezit (SNK), een tot dusver nauwelijks belicht onderdeel van het Nederlandse naoorlogse kunstbeheer. De scriptie, gebaseerd op meer dan 120 archiefstukken en ruim 300 beheerdossiers uit het Nationaal Archief, reconstrueert nauwgezet de praktijk van inbeslagnames, beheer en herverdeling van kunst direct na de Tweede Wereldoorlog.

Van Benthem toont aan dat de Afdeling Binnenland een bredere en complexere rol speelde dan eerder werd aangenomen. Zij trad niet alleen uitvoerend, maar ook beleidsvormend op – soms gericht op versterking van nationale collecties of het mobilier national. De auteur verbindt haar bevindingen met actuele kwesties rondom herkomstonderzoek, restitutie en ethiek, en levert daarmee een cruciale bijdrage aan het hedendaagse debat over kunstbezit en verantwoordelijkheid.

De jury is onder de indruk van de diepgaande analyse, het zorgvuldige bronnengebruik en de heldere stijl. De tekst is feitelijk, meeslepend en leest bij momenten als een historische reconstructie. Hoewel de focus minder ligt op individuele kunstwerken en meer op institutioneel handelen, beschouwt de jury dit als een kracht: het onderzoek maakt zichtbaar hoe beleidsstructuren en persoonlijke belangen samenkomen in het vormgeven van nationaal kunstbezit.

Deze scriptie is actueel, kritisch en bijzonder relevant, en nodigt uit tot verdere studie. De jury beschouwt het als een schoolvoorbeeld van de combinatie tussen academische degelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid – een belichaming van het doel van deze prijs.

Winnaar:

Emma van Benthem behaalde in 2025 haar master Curating Art and Cultures (specialisatie Arts of the Netherlands) aan de Universiteit van Amsterdam. Tijdens haar master deed zij twee herkomstonderzoekstages. Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzocht zij vier schilderijen uit de Rijkscollectie RCE, wat resulteerde in een artikel in het Tijdschrift van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Haar tweede stage vond plaats bij het Van Gogh Museum, waar zij onderzoek deed naar de herkomst van werken uit de Collectie Tijdgenoten. Daarnaast onderzocht zij hoe De Mesdag Collectie de Tweede Wereldoorlog doorstond, wat leidde tot een lezing en een webverhaal. Van Benthem is momenteel werkzaam als onderzoeksassistent bij het Van Gogh Museum. Voor haar masterscriptie onderzocht zij het archief van de vrijwel onbekende Afdeling Binnenland van de Stichting Nederlands Kunstbezit. Deze afdeling beheerde kunst die na de Tweede Wereldoorlog werd aangetroffen bij vermeende collaborateurs en vijanden van de staat, waaronder in Nederland verblijvende Duitsers. Haar onderzoek bracht nieuwe inzichten aan het licht over de wijze waarop deze afdeling haar beheerdersrol interpreteerde en kunstwerken in beslag nam voor het nationale kunstbezit. Voor dit onderzoek ontving Van Benthem eerder de Christie’s Grant for Nazi-era Provenance Research 2024.