Wim de Wagt
Wim de Wagt
Foto uit: Paul Fusco, RFK, Aperture Foundation, New York, 2008
(Fragment uit het essay 'Edward Hopper, Cape Cod en de Kennedy's', in voorbereiding)
De perrons langs de route die de trein met de kist van Robert Kennedy aflegt zijn afgeladen met mensen. Ook tussen de stations in staan of zitten mensen langs het spoortalud, bij huizen, in tuinen, in het veld of op verlaten stukken grond met rommel en afval. Mannen, vrouwen, kinderen. Blanken, zwarten, heel veel zwarten. De getto’s zijn uitgelopen. Soms met de Amerikaanse vlag en af en toe met een spandoek of een stuk karton: ‘We Will Miss You, Bobby’, staat erop te lezen, of: ‘So Long, Bobby’.
Paul Fusco was als fotograaf voor Look Magazine op de speciale trein tussen New York en Washington die Kennedy op zaterdag 8 juni 1968 naar zijn laatste rustplaats op Arlington moest brengen. Hij zag de mensenmenigten langs het traject en was perplex. Instinctief begon hij te fotograferen. 8000 foto’s, in acht uur tijd, want zo lang deed de trein over een traject dat normaal in vier uur afgelegd wordt. Toen pas drong het tot hem door hoeveel Amerikanen zich met deze Kennedy verbonden voelden en wat hij in het land had losgemaakt.
Bij het profiel van Robert Kennedy dat kort daarna in Look Magazine verscheen zag Fusco tot zijn teleurstelling slechts één van de vele foto’s die hij maakte afgedrukt, klein. Meer dan dertig jaar later, toen Fusco al voor Magnum werkte, publiceerde het politiek-culturele magazine George - nota bene uitgegeven door John F. Kennedy jr. - een aantal van deze foto’s voor de eerste maal. Belangstelling was gewekt. Enkele jaren daarna verschenen tweehonderd opnames in het boek RFK Funeral Train, en in juni 2008 was er het boek RFK, vergezeld van een expositie in een New Yorkse galerie. Een nieuwe golf van publiciteit bracht Bobby weer onder de aandacht, door de ogen van een immens verbaasde fotograaf uit het verleden.
Persoonlijke getuigenissen, boeken, films, foto’s, tentoonstellingen – ze dragen allemaal bij aan de beeldvorming rond een icoon. Doordat al die uitingen elkaar versterken en worden geëchood door de aanbidding van het publiek brengen ze een mythische verheerlijking teweeg. Het is moeilijk om je daaraan te onttrekken. Of je gaat erin mee, of je stelt je teweer door het beeld te ontzenuwen. Wat blijft is de schaduw van een betekenis die zojuist nog de rechtvaardiging vormde voor de aanspraak op eeuwige roem. De aanspraak is er nog wel, maar de roem wordt niet langer door jou erkend. Verweesd blijf je achter, verstoken van de voordelen die een volgeling geniet. Alleen met de werkelijkheid. Het verleden is niets waard zonder onze dromen.
copyright wim de wagt