Hans van Rossum

Hans van Rossum

Wat vooraf ging...

Een wellicht wat ongebruikelijke volgorde binnen een mensenleven. Ik heb de voltijd opleiding Kunstgeschiedenis namelijk pas gevolgd op het moment nadat ik mijn bedrijf verkocht had in 2000. Heel erg lang geleden (jaren zestig van vorige eeuw) heb ik de HBS in Rotterdam bezocht. Vervolgens heb ik een bedrijf opgericht en ben zelfstandig ondernemer geworden en gebleven tot 2000 toen ik het bedrijf - na 32 jaar - heb verkocht. Van kinds af aan een sterke interesse in Archeologie gehad en uiteindelijk dan toch nog gaan studeren, zij het dat het Kunstgeschiedenis is geworden.

In 2004 ben ik 'naar Leiden gekomen', zoals men daar zegt, om aan de universiteit de colleges Kunstgeschiedenis te volgen en dat heeft in 2008 geresulteerd in het behalen van mijn MA Kunstgeschiedenis.

Specialisatie

Ik heb, binnen het brede terrein van de Kunstgeschiedenis, waarschijnlijk ook een enigszins afwijkende interesse en dus ook specialisatie ten opzichte van mijn collegae. Deze interesse betreft  het ''Romeinse en Vroeg-Byzantijnse glas'' (1e - 5e eeuw AD). Zo ben ik toch nog dicht in de buurt van de Archeologie gebleven. Mijn afstudeerscriptie had dan ook als titel: Romeinse Glasvormen en hun Nachleben, creatie, imitatie en fascificatie. Ik heb daarbij onderzocht of en in welke mate moderne glaskunstenaars uit de 19e en 20e eeuw bij hun werk werden beinvloed door de antieke Romeinse glasvormen. Deze kwamen vooral gedurende de periode van het Historisme sterk in de belangstelling, want juist gedurende de 19e eeuw werden in Pompei en Herculaneum, maar ook bij grote opgravings-projekten in Mainz en Keulen, vele Romeinse glazen uit de bodem naar boven gehaald. Deze Romeinse glasvormen werden vervolgens, en op grote schaal, door onder andere Oskar Rauter en Ludwig Felmer geimiteerd. De veelal letterlijke kopieën werden in die periode zondermeer als kunstvoorwerpen beschouwd, omdat het veelal om nieuwe of vernieuwende vormen ging en daarnaast was ook de gebruikte techniek van de Romeinse glasblazer tot dat moment vaak onbekend. Voor het onderzoek bij mijn scriptie  heb ik mij, naast een onderzoek naar de 19e-eeuwse Glashütten, verdiept in het werk van glaskunstenaars als Tiffany, Carder, Lebeau, Verboeket, Bar-Tal en Seguso. Ik kan u zeggen dat dit verrassende resultaten heeft opgeleverd.

Werkzaamheden

Ik geef incidenteel lezingen voor geïnteresseerden. Deze hebben veelal betrekking op het Romeinse Glas, maar evengoed is het mogelijk dat een kunstenaar als Rafael het onderwerp is van de lezing. Mijn interesse is breder dan uitsluitend  de toegepaste kunst en het Romeinse Glas.  Ik heb, om als voorbeeld te geven, ook onderzoek verricht naar de stilistische innovaties zoals Rafael deze heeft toegepast in de twee Chigi grafkapellen welke zich bevinden in de Santa Maria del Popolo en de Santa Maria della Pace, beide te Rome.

Ik schrijf graag en veel en van tijd tot tijd krijg ik het verzoek een artikel aan te leveren voor een tijdschrift of anderszins. Meestal gaat het dan over de diverse aspecten van het Romeinse glas en men kan daarbij denken aan de gebruikte technieken. Zo heb ik, in het kader van het 400 jarig bestaan van Amerika, voor een jubileum uitgave van het glastijdschrift: 'De Oude Flesch'' een artikel geschreven over de 'Ancient Glass Collection of the Metropolitan Museum of Art in New York.' Dit museum is in het bezit van  een indrukwekkende en, wetenschappelijk gezien, zeer belangrijke collectie aan Romeins glas welke echter nog nauwelijks beschreven of gecatalogiseerd is. Aan de hand van foto's belicht ik een zestigtal Romeinse glazen. Ik dateer deze in diachronisch perspectief, geef een indicatie van het gebied van herkomst en beschrijf de voorwerpen op een deskundige, maar ook lezers-vriendelijke wijze. Niet elke lezer is immers bekend met het vakjargon. Verder heb ik artikelen geschreven over aryballoi. Met een aryballos (ev) wordt een olieflesje bedoeld dat gebruikt werd binnen de Romeinse thermen, de badhuizen uit de 1e - 4e eeuw. In het septembernummer van 2010 van genoemd tijdschrift is een artikel geplaatst over vroeg-Byzantijns glas en voor het november nummer van 2010 alsmede voor het eerste nummer van 2011 heb ik een artikel in twee delen geschreven over 19-eeuwse imitaties van Romeins Glas zoals deze o.a. door Oskar Rauter en Ludwig Felmer werden gemaakt en welke producten in hun tijd als toegepaste kunst worden beschouwd. Meer artikelen staan op stapel.

Vanaf januari 2010 tot september 2011 ben ik als gast-conservator verbonden geweest aan de organisatie van een toch wel unieke tentoonstelling in het Thermenmuseum te Heerlen.  (www.thermenmuseum.nl ) De tentoonstelling was getiteld: Romeins Glas, geleend uit particulier bezit. Er waren gedurende vier maanden meer dan 280 Romeinse glazen uit elf particuliere collecties te bezichtigen en ik denk niet dat dit in Nederland eerder het geval is geweest of binnen afzienbare tijd nog eens het geval zal zijn. Dus best uniek te noemen!! Bijzonderheid was ook dat de bekende kunstschilder Henk Helmantel zijn medewerking aan de tentoonstelling heeft verleend. Hij heeft met grote regelmaat Romeins Glas uitgebeeld op zijn schilderijen.(  www.helmantel.nl ). Ter gelegenheid van deze tentoonstelling heb ik, in opdracht van de Stichting Historisch Goud en het Thermenmuseum, een boek geschreven. Het geeft een goed inzicht in de ontstaansgeschiedenis van het glas en de door de Romeinen gebruikte technieken. Uiteraard is het rijk geillustreerd met werkelijk prachtige foto's. (www.matrijs.com ) Totaal 7.500 bezoekers hebben de tentoonstelling bezocht.

Ik doe daarnaast veel aan eigen onderzoek, want er bestaan nog heel veel vragen met betrekking tot het product van de Romeinse glasblazer. Het verveelt om die reden ook nooit. Na een werkzaam leven van totaal 34 jaar beschik ik nu over voldoende vrije tijd om, en uitsluitend als vrijwilliger en in het kader van deze passie, mij volledig te richten op het Romeinse Glas. Nederland kent slechts weinig specialisten op het gebied van Romeins glas en dat maakt het onderzoeksterrein uiteraard extra interessant. Graag deel ik mijn enthousiasme en mijn kennis op het gebied van Romeins of vroeg-Byzantijns glaswerk met andere geinteresseerden.

Drs. Hans van Rossum, email: hrossum@gmail.com

Curriculum vitae

Chr. HBS - Henegouwerlaan Rotterdam       1961 - 1965

Universiteit Leiden BA Kunstgeschiedenis    2004 - 2007

Universiteit Leiden MA Kunstgeschiedenis   2007 - 2008